محمدحسن فاطمی راد
بازی مهم‌ترین ابزار تربیتی مربیان مهدکودک
گروه تعلیم و تربیت فرهنگ سدید؛ محمدحسن فاطمی راد: انسان‌ها ذاتاً عاشق بازی هستند و بازی کردن را دوست دارند. بهترین فعالیت هر فرد در دوران کودکی بازی کردن است و شدیدترین محرومیت هر کودک، محروم کردن او از بازی است. علاقمندی کودکان به بازی نشانه سلامت روحی، روانی و جسمی آنان است. بازی همزاد انسان است و تا پایان زندگی همراه او می‌ماند. بازی امری فطری و غریزی است و همیشه و همه جا می‌تواند یار و یاور ما باشد. مربیان مهد کودک‌ها باید بدانند که بازی زمانی موثر خواهد بود که بازی دلخواه کودک باشد و اجباری نباشد. جاذبه داشته باشد قدرت تخیل کودک را رشد داده و همواره با یک نوع فعالیت جسمی یا ذهنی یا توأم با هم باشد و جنبه لذت جویی، سرگرمی، نشاط و شادابی را برای کودکان فراهم سازد. بازی مهم‌ترین ابزار تربیتی یک مربی کودک است همچنان که بازی‌ها یک وسیله سرگرمی برای کودکان است جنبه تعلیم و تربیتی هم دارند می‌تواند در آموزش مطالب به کمک مربیان و والدین آمده و از بازی به عنوان یکی ازبهترین ابزار‌ها برای تغییر رفتار کودکان استفاده می‌شود؛ بنابراین شایسته است والدین محترم و مربیان عزیز از معاشرت و رفتار کودکانه و شرکت در بازی‌های آن‌ها اجتناب نکرده بلکه حضوری فعال داشته باشند تا بتوانند مباحث تربیتی خود را در قالب بازی به شیوه غیر علنی و غیر مستقیم به کودکان انتقال دهند. هر چه حضور مربی و والدین در بازی فعال‌تر باشد روابط عاطفی بین آنان بیشتر می‌شود باید با مهربانی و صعه صدر به بازی ادامه داده از توسل به زور و خشونت اجتناب کنند.
مشارکت و معاشرت والدین در منزل، مربیان در مهد‌های کودک و شرکت در بازی‌های آنان باعث تقویت اعتماد به نفس و رشد خلاقیت کودکان می‌شود. کودک همواره به دیده محبت و احترام به والدین و مربیان می‌نگرد و از حضور و نظرات شما در بازی خود استقبال می‌کند و این امر باعث می‌شود شما را به عنوان الگوی خود در زندگی بشناسد.
مهد‌های کودک از عناصر مهم فرهنگ ساز و مروج فرهنگ برای کودکان در جوامع بشری محسوب می‌شوند که نقش مهم و تأثیرگذاری بر ترویج فرهنگ هر کشور و انتقال آن به نسل دیگر را دارند. مربیان مهد‌های کودک نقش سازنده‌ای در تعلیم و تربیت، تغییر رفتار و تبدیل کردن خرده فرهنگ‌ها به فرهنگ را برای کودکان دارند. تربیت کودک یکی از بزرگ‌ترین دغدغه‌های والدین است. مهد کودک‌ها از طریق محتوای آموزشی، بازی، اسباب بازی و سرگرمی در فرهنگ پذیری و اجتماعی شدن کودکان موثرند. آموزش در دوران کودکی باید غیر مستقیم باشد بازی و اسباب بازی و سرگرمی‌های سالم می‌توانند از مهم‌ترین ابزار‌های تربیتی و آموزشی کودکان به شمار آیند به شرطی که مسئولین تربیتی کشور ابتدا مربیان حاذق، کار آمد و خلّاقی را در این حوزه تربیت و سپس به وسیله این ابزار‌ها کار‌های تربیتی را برای کودکان شروع کنند. تا قبل از ۷ سالگی بازی بهترین، مهم ترین، اثرگذارترین و مفیدترین ابزار تربیتی کودک است «دع ابتک یلعب سبع سنین، فرزندت را رها کن تا هفت سال بازی کند» (وسایل الشیعه، ج. ۱۵ ص. ۱۹۴)
در دنیای ماشینی امروز سبک زندگی کودکان و طرز تفکر آنان به زندگی با توجه به خوراک‌های فکری و فرهنگی موجود با کودکان ۲۰ سال قبل متفاوت است. والدین غرق در فضای مجازی و زندگی ماشینی خود شده اند همان گونه که جوامع بشری به لحاظ علمی امروز در ابعاد مختلف، پیشرفت‌هایی داشته است در بعد بازی کودکان نیز دستاورد‌های داشته است که برخی از آن‌ها برای کودکان ما مفید و برخی مضر است. شخصیت پردازی ها، فیلم ها، سریال ها، عروسک ها، بازی‌های رایانه‌ای و... که توسط دیگر کشور‌ها و مبتنی و متناسب با فرهنگ، آداب، رسوم و اعتقادات آن کشور‌ها ساخته شده در حال وارد شدن به کشورما است؛ لذا بازی و سرگمی‌های نام برده شده به عنوان خوراک فرهنگی نامناسب می‌تواند در فرهنگ سازی خرده فرهنگ‌های سایر کشور‌ها در کشور ما عمل کند؛ که در طولانی مدت اثرات آن‌ها را در جامعه خواهید دید. از طرفی هم زندگی ماشینی و عصر فناوری اطلاعات موجبات اعتیاد کودکان به بازی‌های رایانه‌ای را با توجه به جاذبه هایش فراهم ساخته است که این امر باعث شده والدین به عنوان یک دغدغه به آن بنگرند و به همین دلیل اکثر خانواده‌ها به دنبال جایگزین بازی‌های رایانه‌ای هستند که بازی‌های حرکتی و گروهی به ویژه خانوادگی بهترین جایگزین این بازی‌ها در منزل است.
خانواده اولین مدرسه تربیتی کودک است والدین مهم ترین، اولین، مؤثرترین مربیان تربیتی کودک در سنین اولیه هستند مبنای تعلیم و تربیت کودک تا ۷ سال را باید بر مبنای بازی طراحی کند. بهترین ابزار تقویت فکر و اندیشه کودک قبل از ۷ سال یا قبل از مدرسه رفتن، در خانه و مهد کودک بازی و اسباب بازی است در سنین مدرسه؛ هم درس است و هم بازی. پرورش خلاقیت، تقویت مسئولیت پذیری، تربیت آینده نگری و. در کودکان در دوران کودکی توسط خانواده‌ها پی ریزی می‌شود که بازی و اسباب بازی تأثیر ژگرف و عمیقی در تربیت آنان دارد؛ بنابراین والدین باید توجه داشته باشند بازی‌های شاد، متنوع، مناسب سن، فرهنگ و اعتقادات کودک و وجود همبازی خوب و اسباب بازی‌های پر جاذبه می‌تواند به رشد شخصیت و خلاقیت کودک و آموزش سبک زندگی به او به صورت غیر مستقیم تأثیرگذار باشد. والدین اگر به دنبال تربیت صحیح کودک خود هستند شایسته است بر بازی کودکان خود اخلاق و معنویت را حاکم کنند و مهارت‌های سبک زندگی اسلامی- ایرانی را در قالب بازی به او بیاموزند و به این وسیله دامنه بازی‌ها را گسترش دهند حتماً زمان خاصی را روزانه به کودک در قالب بازی اختصاص دهند تا کودکی سالم، پر نشاط، شاداب، مستعد، نیرومند، هوشمند تربیت نمایند و به وسیله این شیوه تربیتی پله‌های ترقی، پیشرفت و موفقیت کودکان خود ا. فراهم سازند این شیوه برخورد شامل مربیان مهد‌های کودک نیز می‌شود. هر چه حضور مربیان و والدین در بازی‌ها پر رنگ‌تر باشد آرامش خاطر کودکان بیشتر شده و بازی برای آنان لذت بخش‌تر خواهد بود.
تربیت کودک از مهم‌ترین دغدغه‌های والدین و مربیان دلسوز مهد کودک‌ها است و همان گونه که قبلاً ذکر شد استفاده از آموزش غیر مستقیم در تعلیم و تربیت کودکان جزو مؤثرترین روش‌های تربیتی محسوب می‌شود. یکی از پر کاربردترین و اثر گذارترین شیوه تربیتی، روش غیر مستقیم با استفاده از بازی و اسباب بازی است. بازی به مربیان کمک می‌کند که به وسیله آن استعدادها، توانایی‌ها و توانمندی‌های ذهنی کودک را بشناسند و علایق، گرایش ها، آرزوها، تخیلات و نیاز‌های کودک را شناسایی شده و با برنامه ریزی صحیح آن‌ها را به کمک والدین شکوفا کنند؛ بنابراین مربیان و والدین به راحتی می‌توانند از طریق بازی‌ها به تربیت تفکرات، تخیلات، سبک زندگی، آشنایی با قوانین و مقررات، بالا بردن دقت، توجه و تمرکز بپردازند و از بازی‌ها برای پرورش احساسات کودک خود کمک بگیرند و حس زیبایی شناسی کودک خود را تقویت کنند. به وسیله بازی سلامت کودکان خود را تأمین کرده و موضوعات تربیتی را به ساده‌ترین روش به کودکان از طریق بازی بدون آن که کودک متوجه آموزشی شود، منتقل کنیم؛ بنابراین بازی نقش مهمی در تأمین سلامت جسمی، روحی، روانی کودک دارد.